Sa kasaysayan ng Pilipinas, ang Senado ay laging tinitingnan bilang “Huli na Baluarte ng Demokrasya.” Ito ang lugar kung saan ang mga batas ay hinuhulma, ang mga anomalya ay binubulgar, at ang mga makapangyarihan ay pinapanagot. Ngunit ano ang mangyayari kapag ang mismong kapangyarihan ng Senado na magparusa ay kinuwestiyon ng sarili nitong mga tinitingalang lider?
Nitong mga nakaraang araw, naging mainit na paksa sa bawat kapehan at social media feed ang naging pahayag nina dating Senador Panfilo “Ping” Lacson at dating Senate President Vicente “Tito” Sotto III. Ang kanilang paksa? Ang tila mabilis at kontrobersyal na pagpataw ng contempt ng Senado sa mga indibidwal na nakasagupa ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa.
Para sa isang ordinaryong mamamayan, ang salitang “contempt” ay maaaring tunog legalistiko lamang, ngunit sa ilalim nito ay ang usapin ng kalayaan, karapatang pantao, at ang integridad ng ating sistemang pampolitika.
Ang Pinagmulan ng Sigalot: Isang Balik-Tanaw
Upang maunawaan natin ang lalim ng argumento nina Lacson at Sotto, kailangan nating balikan ang mitsa ng apoy. Nag-ugat ang lahat sa isang insidente kung saan si Senador Bato Dela Rosa ay hinarap ng ilang mga indibidwal sa isang sitwasyong nauwi sa tensyon at hindi pagkakaunawaan. Sa loob ng bulwagan ng Senado, mabilis na lumipad ang mga mosyon. Hindi nagtagal, idineklara ng komite na ang mga taong ito ay “in contempt,” isang hakbang na naglalagay sa kanila sa panganib ng pagkakulong sa loob ng pasilidad ng Senado nang walang pormal na kaso sa korte.
Dito pumasok ang kritisismo. Sa mata ng publiko, tila ipinagtatanggol lamang ng Senado ang isa sa kanilang mga miyembro. Ngunit para kina Ping at Tito, ang isyu ay hindi tungkol sa pagka-kaibigan o pakikisama; ito ay tungkol sa procedure. Bilang mga mambabatas na may pinagsamang karanasan na aabot sa kalahating siglo, alam nila na ang kapangyarihan ng contempt ay isang “double-edged sword.”
Ang Pananaw ni Ping Lacson: Ang Disiplina ng Proseso
Si Ping Lacson ay kilala sa kanyang bansag na “Mr. Discipline.” Sa kanyang panahon sa PNP at sa kanyang mahabang panunungkulan sa Senado, ang kanyang sandigan ay lagi nang ang Rule of Law. Sa kanyang pagsusuri sa nangyaring pag-contempt, hindi niya itinago ang kanyang pag-aalala.
Ayon kay Lacson, ang contempt power ng lehislatura ay hindi isang blanket authority na pwedeng gamitin tuwing may nasasaktan o nayayabangan ang isang senador. Ang kapangyarihang ito ay dapat gamitin lamang sa “aid of legislation.” Ibig sabihin, kung ang isang tao ay tumatangging magsalita o nagsisinungaling sa harap ng imbestigasyon na ang layunin ay gumawa ng batas, doon lamang dapat pumapasok ang contempt.
“May proseso tayo,” wika ng isang pamilyar na kaisipan sa kampo ni Lacson. Ang pagpataw ng parusa nang hindi binibigyan ng sapat na pagkakataon ang kabilang panig na ipaliwanag ang kanilang motibo o sitwasyon ay maaaring ituring na “grave abuse of discretion.” Binigyang-diin ni Lacson na sa isang demokrasya, kahit ang pinakamaliit na tao ay dapat bigyan ng boses laban sa pinakamakapangyarihang institusyon.
