Sa gitna ng nagbabagong ihip ng hangin sa politika ng Pilipinas, muling umugong ang boses ng isa sa mga pinakamakulay at pinakamahusay na mambabatas na naglingkod sa bansa—si dating Senator Richard “Dick” Gordon. Sa isang malalim at emosyonal na pahayag, hindi lamang pagkwestiyon ang kaniyang dinala, kundi isang matinding pagkadismaya sa tila paghina ng mga institusyong dapat sana ay nagtatanggol sa kaban ng bayan at sa karapatan ng bawat Pilipino. Ang kaniyang mga salita ay nagsilbing repleksyon ng isang bansa na tila laging nasa sangandaan: pipiliin ba natin ang tunay na pananagutan, o mananatili tayong bilanggo ng isang sistemang pabor lamang sa iilan?
Ang Kultura ng Kawalang-Pananagutan (Impunity)
Ang pangunahing sentimyento ni Gordon ay umiikot sa terminong “impunity” o ang kawalan ng pananagutan. Ayon sa kaniya, ang Pilipinas ay unti-unting nalulunod sa isang kultura kung saan ang mga may kapangyarihan at koneksyon ay tila may “lisensya” na lumabag sa batas nang walang kinatatakutang parusa. Bilang dating tagapangulo ng Senate Blue Ribbon Committee, nakita ni Gordon ang pasikut-sikot ng mga anomalya—mula sa pinakamaliit na kontrata sa barangay hanggang sa bilyon-bilyong pisong transaksyon sa mga departamento ng gobyerno.
“Ang problema sa atin,” wika ni Gordon sa isang bahagi ng kaniyang pahayag, “ay madali tayong makalimot, at mas madali tayong magpatawad kahit wala pang hustisya.” Ang pahayag na ito ay tumatama sa puso ng bawat Pilipino. Sa bawat iskandalong sumisiklab, tila mabilis itong natatabunan ng panibagong ingay, hanggang sa ang mga sangkot ay muling makabalik sa kapangyarihan o kaya naman ay tuluyan nang makalusot sa mga kaso.
Ang Impeachment bilang Sagradong Mandato
Isa sa mga pinaka-kontrobersyal na tinalakay ni Gordon ay ang proseso ng impeachment. Para sa kaniya, ang impeachment ay hindi lamang isang politikal na laro; ito ay isang mekanismong konstitusyonal na idinisenyo upang protektahan ang sambayanan mula sa pang-aabuso ng mga matataas na opisyal. Binigyang-diin niya na kapag ang Mababang Kapulungan ay nagpadala ng mga Artikulo ng Impeachment sa Senado, tungkulin ng Senado—bilang isang Impeachment Court—na dinggin ang kaso.
“Hindi pwedeng sabihin na ‘ayaw namin’ o ‘hindi namin bibigyan ng pansin’. Ang Senado ay obligadong maging hurado,” paliwanag ni Gordon. Ang kaniyang pagkadismaya ay nag-uugat sa mga usap-usapan na ang impeachment ay ginagamit lamang bilang pananakot o kaya naman ay sadyang ibinabaon sa limot dahil sa mga politikal na alyansa. Para kay Gordon, ang pag-iwas sa prosesong ito ay isang pagtataksil sa tiwalang ibinigay ng mga mamamayan. Ang bawat ebidensyang inihahain ay dapat na masusing suriin sa harap ng publiko upang mapanatili ang integridad ng ating demokrasya.
Ang Misteryo ng Confidential Funds at ang SALN
Hindi nakaligtas sa matalas na panunuri ni Gordon ang isyu ng confidential at intelligence funds. Sa nakalipas na mga taon, naging mainit na usapin ang bilyon-bilyong pisong pondo na ibinibigay sa mga opisina na wala namang direktang kinalaman sa seguridad ng bansa o paniktik. Ayon kay Gordon, ang ganitong uri ng pondo ay dapat na may mahigpit na oversight. Hindi sapat na sabihing “confidential” ito; dapat ay may malinaw na basehan at dokumentasyon na kayang ipaliwanag kung saan napunta ang bawat piso.
Kaugnay nito, binanggit din niya ang kahalagahan ng Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN). Para sa isang tunay na lingkod-bayan, ang SALN ay dapat na isang bukas na aklat. “Kung wala kang itinatago, bakit mo ikukubli ang iyong yaman?” tanong ni Gordon. Ang biglaang pagyaman ng isang opisyal habang nasa pwesto ay dapat na awtomatikong magsilbing hudyat para sa isang imbestigasyon. Ipinunto niya na ang mga ahensya tulad ng Ombudsman at ang Anti-Money Laundering Council (AMLC) ay dapat na maging mas agresibo sa paghimay sa mga bank accounts at ari-arian ng mga taong pinaghihinalaan ng katiwalian.
